به گزارش متادخت، از چنده لا تا جنگ روایتی از زندگی شمسی سبحانی است که با تدوین و نگارش گلستان جعفریان شکل گرفته است. اثری در حوزه تاریخ شفاهی که تجربه‌ای زنانه از زیست در بستر تحولات پیش و پس از جنگ را پیش روی مخاطب می‌گذارد. شمسی سبحانی که به عنوان نیروی داوطلب سپاه در مناطق جنگی جنوب فعالیت می‌کرده است در این کتاب راوی خاطرات تلخ و شیرین خود از جبهه است. همچنین وی، از دوران انقلاب و کودکی‌اش و حضورش در کردستان نیز سخن می‌گوید.
این کتاب نه فقط شرحی از یک دوره تاریخی، بلکه بازتابی از زندگی روزمره مردمانی است که در جنگ، بی‌آنکه در خط مقدم باشند، سرنوشتشان به نوعی در گرو جنگ بوده است.
روایت از «چنده لا» آغاز می‌شود؛ جغرافیایی بومی و فرهنگی سنتی که زمینه شکل‌گیری شخصیت راوی است. مخاطب در فصل‌های ابتدایی با فضای خانوادگی، مناسبات اجتماعی و محدودیت‌ها و امیدهای یک زن در جامعه‌ای محلی آشنا می‌شود. با شروع جنگ، زندگی آرام و معمولی جای خود را به ناامنی، مهاجرت، اضطراب و فقدان می‌دهد. نقطه قوت کتاب در همین پیوند میان زندگی شخصی و رخدادهای کلان تاریخی است؛ جایی که جنگ نه یک واقعه دور، بلکه حضوری ملموس در خانه‌ها و دل‌هاست.
نثر روان و روایت صمیمی، خواننده را به دل تجربه‌ای انسانی می‌برد؛ تجربه‌ای از رنج، ایستادگی و تاب‌آوری. از چنده لا تا جنگ یادآور این حقیقت است که تاریخ، تنها در میدان‌های نبرد نوشته نمی‌شود، بلکه در دل زندگی‌های ساده و صبور نیز جریان دارد. زندگی ساده یک زن که با حضور در کردستان و مناطق جنگی جنوب و عملیات‌های فتح‌المبین، بیت‌المقدس، خیبر، والفجر مقدماتی و و الفجر یک پرداخته است. نویسنده با تدوین خاطرات یک پرستار جنگ از نوجوانی تا دوران هشت سال دفاع مقدس فضای زنانه‌ای آکنده از احساس و صمیمیت ساخته است. سیر خطی داستان به همراه معرفی کامل شخصیت‌ها از نقاط قوت دیگر این کتاب است.
بریده‌ای از کتاب
تصمیم نداشتم در تهران بمانم. می‌دانستم چرا برگشته‌ام. می‌خواستم آمادگی‌های لازم را در خودم به وجود بیاورم و به عنوان امدادگری باتجربه به منطقه برگردم. به همین دلیل، زود با بچه‌های سپاه و انجمن اسلامی دانشگاه شهید بهشتی آشنا شدم. در بیمارستان لقمان شروع به کار کردم. واقعاً تصمیم گرفته بودم از این موقعیت به خوبی استفاده کنم. می‌خواستم در کنار تجربه‌های عملی که در امدادگری داشتم تجربه علمی هم داشته باشم .بالاخره کار پرستاری در بیمارستان بزرگی مثل لقمان مهم و دشوار بود و با کار در یک بیمارستان کوچک یا درمانگاه صحرایی تفاوت داشت. تا فروردین 1360 یعنی حدود شش ماه، در بخش مجروحان کار کردم. حالا دیگر ما دقیقاً از اول دی 1359 جزء کادر رسمی سپاه شده بودیم. روزی نامه‌ای به دستم دادند که در آن نوشته شده بود: «برای دریافت حقوق سه ماه کار رسمی در سپاه، به سپاه منطقه سه مراجعه کنید.» به طاهره کتابدار گفتم: «راستش من اصلاً رویم نمی‌شود دنبال حقوق بروم. احتیاج بوده، ما هم کار کرده‌ایم. دیگر حقوق برای چه؟» طاهره گفت: «کادر رسمی، همه چیزش حساب و کتاب دارد. تو نباید شرمنده باشی. این حق توست.»
