به گزارش متادخت، در دنیای امروز، کارآفرینی دیگر تنها مسیری برای کسب درآمد نیست، بلکه به سبک زندگی و ابزاری برای مواجهه با چالشهای اجتماعی و محیطزیستی بدل شده است؛ مسیری که برای زنان، با لایههای پیچیدهای از موانع فرهنگی و ساختاری گره خورده است. در همین راستا، نشست تخصصی «از بحران تا تابآوری» که با همت مجموعه متادخت و پژوهشکده افرا برگزار شد، بستری برای بازخوانی تجربههای زیسته زنان کارآفرین فراهم آورد. در این نشست، با حضور چهرههای شاخص حوزه نوآوری، از این پرسش بنیادین آغاز شد که چگونه زنان میتوانند از میان گرههای کجفهمیهای فرهنگی و محدودیتهای ساختاری، راه خود را به سوی توانمندسازی و مدیریت برابری باز کنند و چگونه نسل جدید، با تغییر زمین بازی، در حال بازتعریف جایگاه زن در عرصه اقتصاد است.
در همین راستا در ابتدای این نشست امیر عسگری، عضو هیات علمی دانشگاه تهران و فعال زیستبوم نوآوری، بهعنوان دبیر نشست ضمن بیان مقدمه از اهمیت موضوع با طرح سوالات دقیقتری در محورهای فوق از مهمانان نشست تجربیات زیسته، موانع، افقها و تاثیر مولفه جنسیت در کارآفرینی را سوال کرد.
دکتر زهرا رهایی، دبیر انجمن زنان کارآفرین و رییس دفتر ایران در اتحادیه کارآفرین کشورهای عضو بریکس، مهندس حمیده حبیبی، مشاور نوآوری بانک مهر و مدیر مرکز نوآوری نست و خانم لیلا طاهری، مدیرعامل کانون توسعه کارآفرینی روستایی ایران (تکرا)، سه مهمان کارآفرین باتجربه این نشست بودند.
در ادامه خانم دکتر رهایی در تعریف کارآفرینی و معنای خاص آن برای زنان اینطور اشاره کردند که؛ در مکاتب اقتصادی ابتدا کارآفرینی به هر عملی که منجر به کسب درآمد، خرج مجدد آن و سبب رشد کشور بوده اطلاق میشد که بحث جنسیت نیز در آن مطرح نبوده، منتهی حالا کارآفرینی یک سبک زندگی است که علاوه بر کسب درآمد و اقتصاد با مسائل محیط زیست، اجتماعی و… نیز گره خورده است. بنابراین اگر از دریچه اقتصادی-اجتماعی بخواهیم به کارآفرینی نگاه کنیم، بنده به عنوان یک زن که میخواهم در این ساختار اجتماعی کار کنم، قطعا مسائل و مشکلات فرهنگی بسیاری در مسیرم وجود دارد.
یک مسئله دیگر این است که هنوز برخی سیاستگذاران ما نمیدانند کارآفرینی زنان چیست و فهم درستی از آن با تعریف رشد فردی وجود ندارد.
همچنین ایشان تاکید کردند که زنان بطور کلی نیازی به تبعیض مثبت ندارند و بهتر است این بستر و انرژی صرف توانمندسازی آنان شود، اما گاهی برخی عادت ندارند بانوان را در جایگاه بالا و مدیریتی ببینند و صرفا برای عادت به دیدن زنان شایسته در جایگاه بالا شاید لازم است از این تبعیضها استفاده شود.
در خصوص دختران و نسل جدید، نظر ایشان بر تحول و عبور از برخی تابوها بود و اشاره کردند که نسل جدید خصوصا بخاطر فضای مجازی، زمین بازیشان تغییر کرده و اصولا برخی مشکلات و موانع قبل را ندارند؛ در کنار آن، تربیت والدین نیز متفاوت بوده و پذیرش آنان از حضور دختران در اجتماع، حتی در جوامع روستایی، بیش از گذشته است.
همچنین با اشاره به فضای فرهنگی-اجتماعی متفاوت روستا و با استناد به تجربیات و پژوهشهای خود، ۹۴درصد از دلیل کارآفرینی زنان روستایی را نجات زندگی و خانواده خود دانستند، که برای مثال جلوگیری از مهاجرت فرزندان از روستا بدلیل نبود اشتغال یکی از دلایل آن بود؛ انگیزهای که در کارآفرینی شهری اصولا مطرح نیست. ایشان درک این تفاوت جهت برنامهریزی و ارائه بستههای کمکی بهتر به زنانکارآفرین شهری و روستایی را حائز اهمیت دانستند.
مهندس حبیبی نیز در صحبتهای خود بر این مسئله تاکید کردند که عبارت «ما کارآفرین زن داریم»، اصولا توهمی بیش نیست و با مرور خاطرات و مواجهات خود از مسیری که طی این سالها طی کرده بودند به گرهها و کجفهمیهای فرهنگی متعددی اشاره کردند.
همچنین در خصوص نسل امروزی با تایید صحبتهای سایر مهمانان اضافه کردند که اگرچه رفتار و رویکرد نسل جوان عوض شده اما هنوز ساختارها تغییری نکردهاند، در نتیجه این قشر جوان فرصت زیادی برای بالا آمدن در عرصه رسمی ندارد و یا بخاطر این اختلاف عقیده و نظر، خودش میلی به حضور ندارد.
وقتی یک جامعه میخواهد ساخته شود، هر دو جنس زن و مرد در آن نقش اصلی دارند پس مهم است که این تناسب، در مشارکت آنان هم لحاظ شود. هرچه ما در کار تنوع و حق انتخاب بیشتری لحاظ کنیم طبیعتا حضور زنان نیز بیشتر میشود.
خانم طاهری نیز با اشاره به تعریف یک مدیر به این نکته اشاره کردند که در فضای کسبوکار، تعریف مدیر بودن مشخص است و به جنسیت وابسته نیست؛ اما اگر یک زن مدیر خوبی باشد همه فکر میکنند که اون مردانه رفتار میکند، درحالی که او فقط نقشش را به درستی ایفا کرده است.
اگر ما میخواهیم عنصر زنانگی را در یک فرد بررسی کنیم باید آن را در جای خودش، در خانواده، بسنجیم.
این بانوی کارآفرین نیز اشاره کردند مادرانی که خود رنج تبعیض و سختی کشیده بودند حال فرزندانی تربیت میکنند که به عدالت نزیکترند.
و هرجا که زنان بر توانمندی و اعتماد به نفس خود کار کردند، راه هم برای آنان باز شده؛ عادلانه آن است که بگوییم همیشه هم اینطور نبوده که ما زنان فقط ضربه خوردیم، گاها فرصتهایی هم داده میشود.
درپایان این نشست هم حاضران به بیان تجربیات، نظرات و سوالات خود پرداختند و جوابهایی از سوی دبیر و مهمانان نشست ارائه شد.
