به گزارش متادخت، در تفکرات اسلامی و تاکیدات رهبر شهید انقلاب، خانواده به عنوان اصل و هسته سازنده جامعه شناخته می‌شود. از این‌رو توجه ویژه به آن ذیل زوجیت که امام شهید در دیدار با اقشار محتلف بانوان به آن اشاره داشتند، توجه را به هر دو عنصر تشکیل‌دهنده آن یعنی زن و مرد جلب می‌کند. رهبر شهید ما درباره زوجیت فرمودند: «در مورد انسان خدای متعال زن و مرد را زوج آفریده؛ یعنی مکمّل یکدیگر. معنای زوجیّت، لازمه‌ی زوجیّت این است که یک واحد تشکیل بشود، وَالّا زوجی نیست. دو واحد اگر چنانچه در کنار هم قرار گرفتند، با هم متّحد و مؤتلف شدند، یک واحد سوّم به وجود می‌آید که آن عبارت است از خانواده؛ یعنی مسئله‌ی خانواده این‌جور مبنای فکریِ اسلامی دارد. خانواده یک سنّت الهی است، یک سنّت آفرینش است». از بیانات امام شهید این‌گونه استنباط می‌شود که خانواده به عنوان واحد سوم و سنتی الهی بستر رشد انسان است. این بستر امکان رشد و تعالی را به همه اعضای خود اعطا می‌کند و چنین رشدی در تعامل زن و مرد با یکدیگر و به رسمیت شناختن حق زن در بروز استعدادها و توانمندی‌های اوست.
بنابراین، آنچه مهم می‌نماید توجه به مسئولیت‌پذیری و نقش‌پذیری همه اعضای خانواده است. زن مسلمان ایرانی نیز بی‌شک بر این سنت پایبند است و خود را محور خانواده میداند. در این میان باید توجه شود که چون دیدگاه غرب، زن از حق طبیعی خود که تشکیل خانواده است محروم نشود و هویت فردی زن به قدری فربه نشود که خانواده هیچ معنایی در آن نداشته باشد و همچنین باید توجه شود که ذیل مفهوم خانواده و نقش محوری زن نباید هویت مستقل فردی زن را نادیده گرفت. جریان سنتی و متحجر دائما در تلاش است تا به بهانه خانواده‌گرایی، زن را در خانه محبوس کند و خانه‌نشینی را در زروق تبلیغاتی اولویت بخشی به خانواده ترویج کند. درحالیکه اولویت بخشی به خانواده به معنای نادیده گرفتن استعدادهای فردی و یا تکالیف اجتماعی زن نیست. اما با نگاه افراطی میتوان دایره خدمات‌دهی زن به خانه را به قدری وسیع تعریف کرد که زن به ناچار از فعالیت‌ها و تکالیف اجتماعیش محروم شود. این در حالی است که رهبر شهید فرمودند: «اصلی‌ترین نقش یک زن از نظر اسلام همین نقش خانه‌داری است منتها مهم این است که خانه‌داری به معنای خانه‌نشینی نیست. بعضی اینها را با هم اشتباه میکنند؛ وقتی میگوییم خانه‌داری، خیال میکنند میگوییم داخل خانه بنشینید، هیچ کار نکنید، هیچ وظیفه‌ای انجام ندهید، تدریس نکنید، مجاهدت نکنید، کار اجتماعی نکنید، فعّالیّتهای سیاسی نکنید؛ معنای خانه‌داری این نیست. خانه‌داری یعنی خانه را داشته باشید؛ در کنار داشتن خانه، هر کار دیگری که از عهده‌ی شما برمی‌آید و میل به آن و شوق به آن را دارید میتوانید انجام بدهید؛ منتها همه در ذیل خانه‌داری است .» بنابراین، توجه به اولویت خانواده نه تنها ذیل حذف هویت فردی زن تعریف نمی‌شود، بلکه وظایف اجتماعی زن نیز در این دایره کاملا مشهود است. باید توجه داشت اولویت داشتن خانواده را باید اولاً به معنای اصل و اساس خانواده دانستن در دین اسلام فرض کرد و همچنان که زن در قبال حفظ و سلامت آن مسئول است؛ مرد نیز در قبال خانواده مسئولیت جدی دارد و خانواده باید برای هر دو اولویت باشد. ثانیاً اولویت داشتن دقیقا به معنای توجه بر سایر وجوه زندگی زن و با تاکید بر خانواده است. بنابراین، خانواده عامل سلب‌کننده سایر فعالیت‌ها نیست و امام شهید هم در بیانات مختلف بر این نکته تاکید داشته اند. ثالثاً اولویت را گاه میتوان نقطه‌ای و گاه میتوان برآیندی دید. جریان تحجر اولویت را با گسترش معنا به حضور دائمی زن در خانه میداند و اولویت نقطه به نقطه در تمامی اوقات زندگی را به معنای اهمیت خانواده مطرح می‌کند. فلذا هرکسی خارج از این الگو رفتار کند، با برچسب‌های ضدخانواده از دایره الگوی سوم خارج می‌شود. اما مسئله اولویت دهی را میتوان برآیندی دید. یعنی در طول سالیان زندگی و در مجموع رخدادهای زندگی، برآیند کنش زن خانواده‌گرایی است اگرچه در برهه‌هایی نظیر رخدادهای علمی نظیر کنکور، مسابقات ورزشی برای فعالان این حوزه و… زن حضور کمتر یا نقش‌آفرینی کمرنگ‌تری در خانه داشته است. اما در مجموع و ذیل هدف متعالی برای ارتقای جایگاه کشور و ایفای مسئولیت اجتماعی خود در برهه های خاص چنین انتخابهایی را با همراهی و همدلی خانواده پیموده است. بنابراین خانواده اتفاقا بستر رشد انسان است و زن به عنوان محور آن هرچقدر بیشتر بتواند با همراهی خانواده استعدادها و ظرفیتهای خود را در عرصه‌های مختلف به ظهور برساند، خانواده نیز رشدیافته‌تر، سالم‌تر و بالنده‌تر خواهد بود.
✍️ به قلم زهرا سادات رضوی علوی؛ پژوهشگر مطالعات جنسیت
