به گزارش متادخت، صدای تلفن، خواب را از سرم پراند. ساعت یک و نیم شب بود. خانه در تاریکی فرو رفته بود و صدای زنگ تلفن، سکوت سنگین شب را پاره میکرد. چند لحظه طول کشید تا بفهمم تلفن زنگ میزند. خواب هنوز روی چشمهایم سنگینی میکرد و ذهنم میان خواب و بیداری سرگردان بود. دستم را به سمت گوشی بردم. صفحه روشن شد و نورش برای چند لحظه تاریکی اتاق را کنار زد. شماره را که دیدم، چیزی در دلم فرو ریخت. همان لحظه، بدون اینکه چیزی بدانم، دلم گواهی میداد این تماس با تماسهای دیگر فرق دارد.
گوشی را برداشتم. صدای آن طرف خط کوتاه بود. انگار کسی که پشت تلفن بود، خودش هم نمیدانست چطور باید خبر را بگوید. مکثهایش از خود کلمات سنگینتر بود.
ـ جنگنده آمده بود…
سکوت کرد.
چند ثانیه گذشت. منتظر بودم ادامه بدهد، اما انگار گفتن همان چند کلمه برایش دشوار بود. بعد گفت:
ـ پیداش کردیم…
همین.
دیگر چیزی نپرسیدم. حرف برای گفتن داشتم اما انگار زبانم از حرکت ایستاده بود. میدانستم چه اتفاقی افتاده است. نشانههایش را خیلی پیشتر دیده بودم. بعضی خبرها آنقدر سنگیناند که برای فهمیدنشان به توضیح احتیاج ندارند.
لباس پوشیدم. دستهایم بیاختیار کار خودشان را میکردند. هنوز باورم نمیشد که دارم برای چه چیزی از خانه بیرون میروم. قبل از اینکه راه بیفتم، سراغ دخترها رفتم. در خواب بودند؛ بیخبر از همهجا و بیخبر از اتفاقی که قرار بود زندگیشان را برای همیشه تغییر دهد. چند لحظه بالای سرشان ایستادم. صورتهای آرامشان را نگاه کردم و بغض گلویم را گرفت. دلم میخواست بیدارشان کنم، چیزی بگویم، اما چه میتوانستم بگویم؟ باید راه میافتادم.
وقتی رسیدم، کسی چیزی به من نگفت اما همان چند قدم اول کافی بود. لازم نبود کسی جلو بیاید و خبر را دوباره تکرار کند. از حال آدمهایی که آنجا ایستاده بودند، از چهرههای درهمشکستهشان و از سکوتی که روی کوچه افتاده بود، فهمیدم او دیگر نیست…
دو انگشتر پیدا شده بود. همان دو انگشتر، هویتش را به همه ثابت کرده بود. انگار ذهنم نمیتوانست میان آن همه اتفاق، واقعیت را بهدرستی کنار هم بچیند.
حال عجیبی داشتم؛ انگار میان زمین و آسمان معلق مانده بودم. نه میتوانستم گریه کنم و نه میتوانستم باور کنم آنچه میشنوم، درباره همان کسی است که تا همین چند وقت پیش صدایش را میشنیدم و با او حرف میزدم.
در میان آن همه فکر و تصویر، یک جمله ناگهان در ذهنم روشن شد. یادم آمد یکبار خودش گفته بود:
ـ من شهید میشم… منو ببر کاشان.
آن روز جملهاش را مثل خیلی از حرفهای دیگری که آدمها در طول زندگی میزنند، فقط شنیدم و حتی چندان جدی نگرفته بودم. آدمها گاهی از آرزوهایشان حرف میزنند، از چیزهایی که دوست دارند در آینده برایشان اتفاق بیفتد. اما حالا آن جمله دیگر شبیه یک حرف معمولی نبود. مدام در سرم تکرار میشد. منو ببر کاشان…
روز تشییع، شهر حال و هوای دیگری داشت. جمعیت آمده بود. آدمها از گوشهوکنار شهر خودشان را رسانده بودند. خیابانها پر از آدمهایی بود که برای بدرقه آمده بودند و هرکس چیزی در چهره داشت؛ یکی آرام اشک میریخت، یکی به پیکر خیره شده و دیگری فقط سکوت کرده بود. پیکر را به گلزار شهدای کاشان بردند و همانجا به خاک سپردند. اما ذهن من هنوز در همان شب مانده بود.
در راه برگشت، میان شلوغی و رفتوآمد آدمها، ناگهان یاد حرفهایی افتادم که طی ماههای گذشته گفته بود. آن موقع هیچکدام برایم معنای خاصی نداشتند. حالا اما انگار هرکدامشان تکهای از یک پازل بودند؛ تکههایی که تا پیش از آن نمیدانستم قرار است روزی کنار هم قرار بگیرند.
«هوای بچهها رو داشته باش.»
همین یک جمله دوباره در ذهنم پیچید. آن روز شاید به نظرم یک سفارش ساده آمده بود؛ حرفی که ممکن است هر مادری درباره بچههایش بزند. اما حالا هر بار که آن جمله را به یاد میآوردم، معنای دیگری پیدا میکرد. انگار خودش میدانست ممکن است روزی نباشد که کنارشان بماند. بعد یاد روز آخر افتادم. بیخداحافظی رفته بود. نه حرفی، نه مکثی، نه خداحافظی طولانیای. حتی فرصت نکرده بود چیزی بگوید. انگار عجله داشت. آن رفتنِ ساده، حالا در ذهنم شکل دیگری گرفته بود. مدام از خودم میپرسیدم آیا خودش میدانست این آخرین رفتنش است؟
خودش گفته بود بعد از شهادت آقا، زندگی برایش سخت است. چشمهایم را بستم. حرفهای این چند ماه یکییکی برگشتند. سفارشهایش. آن رفتن بیخداحافظی. جملههایی که آن زمان ساده به نظر میرسیدند و حالا هرکدامشان رنگ دیگری داشتند. انگار بخشی از آنچه در ذهن و دل الهه میگذشت، آن روزها جلوی چشم ما بود، اما ما معنایش را نمیفهمیدم. مادرش چند شب پیش خوابی دیده بود. گفته بود الهه در خواب به او گفته: “چرا بیتابی میکنید؟ من توی یه دوراهی بودم. خودم این مسیر رو انتخاب کردم. جایی که هستم خیلی خوبه.”
این جمله هم در ذهنم ماند.
خودم هم چندباری خواب الهه را دیده بودم. خوابهایی که پیش از این شاید فقط خواب به نظر میرسیدند، اما حالا نمیدانستم باید آنها و حرفهایش را چطور کنار هم بگذارم. آیا همه اینها اتفاقی بود؟ آیا آدم میتواند پیش از رسیدن به یک اتفاق بزرگ، نشانههایش را ببیند و باز هم متوجه معنایشان نشود؟
فقط میدانستم آن شب، میان همه آن خاطرات، یک تصویر مدام جلوی چشمم میآمد؛ یک دوراهی.
پیوست:
شهیده الهه یزدی، بانوی پاسدار کاشانی، دارای مدرک کارشناسی رشته فیزیک هستهای و استاد دانشگاه بود. او از دوران مدرسه بهعنوان دانشآموزی نخبه شناخته میشد و معلمانش بارها از هوش و استعداد فراتر از سن او سخن گفته بودند. با وجود تواناییهای علمی و جایگاه دانشگاهی، هیچگاه خود را از مردم جدا نمیدانست و ارتباط با جامعه و خدمت به مردم را بخشی از زندگی خود میدانست.
الهه یزدی در جریان حملات جنگ رمضان، در تهران به شهادت رسید. پیکر او پس از شناسایی، برای تشییع به کاشان منتقل شد و در گلزار شهدای این شهر به خاک سپرده شد. از او فرزندانی به یادگار مانده است.
✍️مرضیه ولیحصاری؛ نویسنده و پژوهشگر مطالعات زنان








