به گزارش متادخت، دستکشها را از دستم درآوردم و روی سینک ظرفشویی گذاشتم. مادر، درحالیکه استکانها را کنار هم ردیف میکرد، دنبال این بود که سینی چای بزرگی فراهم کند. سرم را کمی خم کردم تا اوضاع را بررسی کنم. مطمئن بودم مشتری چای، بهجز خودم و خودش، وجود ندارد. از توراندخت خبری نبود. پدر روی مبل، در همان حالت نشسته، چرت میزد. آوا و امیرمحمد هم سرشان را کرده بودند داخل گوشی و آنقدر محو آن آلت دست شیطان شده بودند که مطمئن بودم اسم خودشان را هم به یاد نمیآورند، چه برسد به اینکه بخواهند چای بعد از ناهار را نوش جان کنند. امیرعلی هم چند دقیقهای بود که سطل آب و دستمالش را برداشته و به حیاط رفته بود تا ماشینش را تمیز کند؛ شاید به این ترتیب کمکی به اقتصاد خانواده کرده باشد.
-میگم مامانخانم، فکر کنم دو تا لیوان چای بریزی و خودمون دوتایی بشینیم همینجا بخوریم بهتر باشه. این استکانهای کمرباریک که حال نمیده.
مادر لبش را با دندان گزید و گفت:
-وا! خودمون بخوریم فقط؟
-آره، الان سینی چای هم ببری روی دستت میمونه. بذار آقاجون بیدار بشه، بعد میریم با اون باقلواهایی که امیرعلی از یزد آورده، دلی از عزا درمیاریم.
زودتر از چیزی که فکرش را میکردم، راضی شد. میدانستم دلش لک زده برای اینکه بنشینیم و با هم صحبت کنیم. توران هیچوقت دل به دلش نمیداد؛ جواب غرغرهایش را با عتاب میداد یا خودش را جای ریشسفیدهای فامیل میگذاشت و میخواست مادر را نصیحت کند.
-پس بیا بشین مادر، خسته هم شدی. این همه ظرف رو تنها شستی. نمیدونم این توران ذلیلشده یکدفعه کجا غیبش زد! تا موقع کار میشه، این دختر آب میشه میره توی زمین.
روی صندلی آشپزخانه نشستم. راست میگفت؛ توران از همان بچگی از کار خانه فراری بود. آوا هم شده بود لنگه خالهاش. مادر لیوان چای را جلویم گذاشت و بعد از داخل کابینت، یکی از آن شکلاتهای مخفیاش را درآورد. لبخندی روی لبم نشست؛ مثل بچگیهایم که وقتی کمکش میکردم، یواشکی جایزهای خوشمزه نصیبم میشد.
– بیا مادر، اینم بخور با چاییت. دایی ناصرت از خارج آورده.
نگاهی از سرتا پای شکلات انداختم تا مبادا ناغافل مشروبات الکلی داشته باشد. وقتی خیالم راحت شد، بازش کردم و اولین جرعه چای را مزهمزه کردم و پرسیدم:
– راستی، از دایی و بچههاش چه خبر؟
-خوبن. راستی ایراندخت، داییت رو ول کن، یه خبر دارم برات، ولی نمیدونی خوبه یا بد؟
با کنجکاوی چشم دوختم به چشمان قهوهایاش که حالا برای خبری که در دلش مخفی کرده بود، برق میزد.
-مهسا، دخترعمه طلعتت، دوباره ازدواج کرده.
گل از گلم شکفت. لیوان چای را روی میز گذاشتم و با ذوق گفتم:
-مبارک باشه! به سلامتی. چقدر خوشحال شدم! پس چرا میگی خبر بد؟
سرش را کمی به طرفم خم کرد و گفت:
-آخه مادر، ما رسم نداریم زن بعد از مردن شوهرش دوباره ازدواج کنه، اونم توی این سنوسال. فکر بچههاشو کردی؟ الان داری ذوق میکنی! عمه طلعت که زنگ زد و برام گفت، از صداش فهمیدم خودش هم داره خجالت میکشه. حق هم داره، طفلک! جواب مردم رو چی بده؟ نمیگن دختره توی چهلوچند سالگی بچههاشو ول کرد و رفت دنبال هوا و هوسش؟
چشمانم داشت از حدقه بیرون میزد. این مادر من بود که داشت این حرفها را میزد؟ چرا باید ازدواج دوم برای خانمی که تازه وارد میانسالی شده بود، هوا و هوس محسوب میشد؟
-مامان، نگو این حرف رو! مهسا مگه چند سالشه؟ هوا و هوس چیه؟ بنده خدا ازدواج کرده. حلال خدا رو مگه میشه برای کسی حرام کرد؟
هنوز حرفم تمام نشده بود که سروکله توراندخت پیدا شد. صورتش جمع شده بود و چپچپ من و مادر را نگاه میکرد.
-چی داشتید میگفتید؟ کی ازدواج کرده؟ غیر من مگه فامیل دختر دمبخت داره؟
مادر کمی خودش را جمع کرد. مطمئن بودم که این خبر را به توراندخت نداده است و حالا نگران غرغر کردنهای اوست. لبخندی زدم و با دست به صندلی خالی اشاره کردم.
-بیا آباجیخانم، اینجا بشین. خیالت راحت، ظرفها شسته شده.
دهانش را برایم کج کرد و گفت:
-سرم درد میکرد. خجالت بکش و به خواهر بزرگترت تیکه ننداز!
-باشه، بیا بشین. ببخشید.
هنوز ننشسته بود که بازجویی را شروع کرد:
-خب، بگید ببینم کی شوهر کرده؟ کی رفته دنبال هوسش؟
مادر بیمیل به پشتی صندلی تکیه داد و گفت:
-هیچی بابا، مهسا دخترعمه طلعت مجدداً ازدواج کرده.
احساس کردم توران کمی جا خورد. نمیدانم، شاید هم حق داشت. مهسا همسنوسال خودش بود. بیستودو سال پیش ازدواج کرده بود و حالا دو دختر دوقلو داشت که هر دو به دانشگاه میرفتند. شوهرش ده سالی میشد که بر اثر تصادف از دنیا رفته بود. مهسا هم پای دخترانش نشسته بود تا آنها را از آبوگل دربیاورد.
-عجب! خدا شانس بده. مردم دوتادوتا شوهر میکنن! حالا طرف کی هست؟ زن دوم که نشده؟
-چی بگم؟ عمهات میگفت قبلاً ازدواج نکرده. مونده و پدر و مادر پیرش رو تر و خشک کرده. پارسال هر دو به رحمت خدا رفتن. با مهسا همسنوساله. توی مهمونی با هم آشنا شدن. چند روز پیش هم یه صیغه محرمیت خوندن. هفته دیگه عقدکنونشونه. ما رو هم دعوت کردن.
توراندخت با عصبانیت موهایش را دور دستش پیچید و بعد روی سرش گوجه کرد.
-خجالت هم خوب چیزیه! ما توی فامیل کی دوشوهره داشتیم؟ اون مَرده رو بگو! این همه دختر مجرد، چرا رفته با یکی ازدواج کرده که دوتا دختر بزرگ داره؟
حدس میزدم چنین واکنشی نشان بدهد. خیلی وقت بود که خبر هر ازدواجی توران را به هم میریخت. باید آرامش میکردم.
-تورانجان، از شما که یه خانم فرهیختهای بعیده این حرف رو بزنی. مگه ما داریم توی عصر حجر زندگی میکنیم؟ مهسا هم دقیقاً مثل همه زنها حق زندگی داره. نمیشه که چون همسرش از دنیا رفته، تا آخر عمر تنها بمونه. دخترا هم که بزرگ شدن و امروز و فردا میرن دنبال زندگی خودشون. بعد مگه دختر مجرد و زن بیوه با هم فرق دارن؟ هر دو به یه اندازه حق دارن برای زندگیشون تصمیم بگیرن.
نقطهضعف توران را میدانستم. اسم فرهیختگی که آمد، کمی دستوپایش را جمع کرد. بادی به غبغب انداخت و گفت:
-آره، خب، درست میگی. انشاءالله که خوشبخت بشن. البته میدونی، مردم آسون میگیرن؛ وگرنه منم اگر میخواستم اینمدلی ازدواج کنم، تا حالا چهل بار شوهر کرده بودم!
حرفش را زد و از جایش بلند شد.
-من میرم اتاقم یه کم مطالعه کنم.
من و مادر رفتنش را تماشا کردیم. سگرمههای مادر درهم رفته بود. غم و غصه ازدواج نکردن توران باز به جانش افتاده بود. دست چروکیدهاش را در دست گرفتم و گفتم:
-مامانخانم، چرا قیافهات درهم شد؟ نوبت توران هم میرسه. اصلاً کی گفته همه دخترا باید ازدواج کنن؟ توران هم باید این فکر و خیالها رو بذاره کنار و بچسبه به آینده خودش.
مادر از جایش بلند شد، دوباره سینی استکانهای کمرباریکش را برداشت و همانطور که مرتبشان میکرد، زیر لب گفت:
-ما فقط ادای مدرن شدن درمیاریم مادر، والا هنوز دختری که ازدواج نکنه، انگ ترشیدگی رو پیشونیشه.
حرفی برای گفتن نداشتم. تغییر نگاه آدمها کار آسانی نبود و شاید من داشتم تقلای بیجا میکردم.
✍️به قلم مرضیه ولیحصاری؛ نویسنده و پژوهشگر مطالعات زنان








