به گزارش متادخت؛ مسائل زنان دستکم در 10 سال اخیر، یکی از موضوعات اصلیِ موردبحث در جوامع مختلف بوده است. برخورد با مسائل بانوان هم در کشورهای مختلف به روشهای گوناگونی بوده و در مواردی نیز با آسیبهای همراه شده است. در چنین فضایی، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، نظرات و دیدگاههایی عمیق نسبت به مسائل اجتماعی، بهویژه در مورد زنان داشت. رویکرد ایشان به موضوع زن بهعنوان یک آفریده مستقل و دارای حقوق، تأثیر شگرفی بر ارتقای موقعیت زنان در جامعه ایران گذاشت.امام خمینی(ره) همواره تأکید و تصریح داشتند که زنان در اسلام از جایگاه والایی برخوردارند. ایشان باور داشتند که دین مبین اسلام به زن احترامی ویژه میگذارد و او را جزء ضروری و بنیادی خانواده و جامعه میشمارد. در نظر امام، زن نهتنها نباید مورد ستم قرار گیرد، بلکه باید در جامعه بهعنوان فردی دارای شخصیت و حقوق شناخته شود.امام در مورد زن و اهمیت نقش او دیدگاههای جامعی بر اساس جهانبینی مکتب اسلام دارند. ایشان از معدود کسانی بودند که به این جهانبینی کامل، دستیافته و معتقد بودند بانوان در اسلام عالیرتبه هستند. جملات و عبارات زیادی در ارتباط باحجاب، تعلیموتعلم، خودباوری و انسانسازی و جایگاه سیاسی و اجتماعی بانوان با بیانی ساده و معانی ژرف از ایشان برجایمانده که مانند منشوری جاویدان است که اگر دستورالعمل زنان و دولتهای اسلامی قرار گیرد، موجب سعادت و هدایت میشود. اینکه ما درباره اندیشه امام در ارتباط با جایگاه زنان تحقیق میکنیم به این دلیل است که شناخت این اندیشه و ارائه آن برای ارتقای جامعه اسلامی و نیل به اهداف عالی آن امری ضروری است.
جایگاه زن در اندیشه امام خمینی(ره)
امام خمینی(ره) خانواده را بنیان اساسی جامعه میدانستند و به همین دلیل، نقشزن بهعنوان همسر و مادر را بسیار مهم و حیاتی تلقی میکردند. از نظر ایشان، زنان باتربیت صحیح فرزندان، میتوانند نقش مؤثری در ساختن یک جامعه سالم و اخلاقی ایفا کنند نقشزن در خانواده از دیدگاه امام خمینی خانواده نخستین و مهمترین جایگاه تربیتی بشر و محل بروز و ظهور عواطف انسانی و رکن عمده جامعه است. اگر زن در جامعه بتواند به علم و معرفت و کمالات معنوی و اخلاقی که خدای متعال و آیین الهی برای همه انسانها به طور یکسان در نظر گرفته است، برسد، تربیت فرزندان بهتر خواهد شد و محیط خانواده گرمتر و باصفاتر خواهد شد و جامعه پیشرفت بیشتری خواهد کرد.ایشان بر حقوق زنان تأکید میکردند و به مخالفت با هر نوع تبعیض علیه آنها پرداختند. او اظهارات خود را بهصراحت ابراز میکرد، از جمله اینکه حقوق زنان باید در خانواده و جامعه به رسمیت شناخته شود. او بهویژه به شرطهای قانونی و حقوقی معتقد بود که باید برای تأمین و حفظ این حقوق تصویب و اجرایی شوند.در دوران حکومت پهلوی، مانند عصر جاهلیت، شخصیت زن در زیر چرخهای بیعدالتی و تبعیض خرد میشد و بانوی ایرانی، بازیچهای در دست هوسبازان بود. از نظر شاه پهلوی، زن باید فریبا باشد. زن فریبا، نسخهبدلی از تصویر زن در جامعه غربی بود که در آن کرامت و شخصیت واقعی زن در مسلخ فلسفه مادی غرب، قربانی شده بود.
امام خمینی(ره) هوشیارانه، نقشزن فریبا را در ابتذال جامعه و خودباختگی جوامع اسلامی درک کردند و در برابر این دسیسهچینی زیرکانه به احیای شخصیت زن مسلمان پرداختند و در چارچوب جهانبینی توحیدی و مقام انسانی زن که خلیفه الله و صاحب کرامت و معنویت است، جایگاه و نقشزن در اجتماع را تبیین کردند.امروزه با زنان همانند یک کالا رفتار میشود. تمدن غربی زنان را از جایگاه رفیع معنوی و اخلاقیشان به زیر کشیده است و آنها را بازیچۀ دست مردان کرده است. جامعۀ غربی در صدد است زنان را به سمت مدپرستی و رقابت در بیحجابی سوق دهد. امروزه در جوامع غربی زندگی بیبند و بار و نامشروع بین زن و مرد رواج دارد.از سوی دیگر، جامعۀ غربی قصد دارد جامعۀ مسلمانان را مثلِ خود کند. آنها تلاش میکنند پیمان و میثاق خانواده مسلمانان را نابود کنند و زنان مسلمان را از حجاب بهدور کنند. آنها همچنین سعی میکنند با استفاده از ابزارهایی همچون روزنامهها، مجلات، رسانهها، سینما و ویدئو سی. دی، اینترنت و… زنان را بهسوی بیبند و باری و هرزگی سوق دهند. آنها برای رسیدن به این هدف تمام تلاش خود را میکنند. و زنان برخی از مسلمانان نیز از آنها پیروی میکنند. زنان جوامع غیرمسلمان نیز از فرهنگ منحط غربی پیروی میکنند.امروزه آزادی زنان یک شعار رایج در بین آنهاست. آنها به نام آزادی زن، وی را از محیط خانه خارج کردهاند. اکنون آزادی زنان مترادف زندگی بی قیدوبند شده است: یعنی هر طور که مایلید زندگی کنید.
اما ایشان به اهمیت آموزش و تحصیل زنان تأکید و باور داشتند که تحصیل برای زنان یک ضرورت است و به آنان اجازه میدهد تا در زمینههای علمی، اجتماعی و سیاسی فعال باشند. از دیدگاه امام، آموزشوپرورش زنان میتواند توانمندی آنها را افزایش دهد و آنها را به سطوح بالای اجتماعی برساند.حجاب به عنوان حریم امنیت و کرامت زن امام خمینی(ره) دربارۀ حجاب و عفاف نیز نظرات خاصی داشتند. ایشان بر این باور بودند که حجاب نشانهای از عفت و ارزشهای اخلاقی زن محسوب میشود و باید بهعنوان یک اصل دینی و اجتماعی برای حفظ کرامت و شخصیت زنان رعایت شود. امام خمینی(ره) حجاب را نهتنها بهعنوان یک دستور دینی، بلکه بهعنوان یک ابزار برای محافظت از زنان در برابر آسیبهای اجتماعی تلقی میکردند. حجاب زنان مسلمان، برخلاف شعارهای تمدن غربی کنونی، مدافع و ضامن حقوق زنان است. حجاب نماد متانت زن است. باحجاب، زن مسلمان بسان درّ و گوهر گرانبها میشود، چنانچه در قرآن نیر چنین ذکر شده است. درعینحال، حجاب به مثانهٔ یک ایمنی برای زنان از شرّ اعمال شیطانی است.حجاب بیانگر روح اسلام در میان زنان و خانواده است و معیار اصلی مسلمانان است. تمدن غربی در صدد نابودی زنان و کانون خانواده است. پس برای اینکه مسلمان واقعی باشیم، هیچ راهی جز حفظ حجاب باروح و جوهرۀ واقعی آن وجود ندارد.
نقش محوری زن در خانواده و جامعه
امام خمینی(ره) زنان را بهعنوان یک قشر مظلوم در جامعه میدانستند که در طول تاریخ تحت ظلم و بیعدالتی قرار گرفتهاند. او بر این باور بود که انقلاب اسلامی فرصتی مناسب برای خروج زنان از این ستم و بازگشت به حقوق و عزت واقعی آنهاست. ایشان همواره به این نکته تأکید میکردند که زنان باید در مبارزات اجتماعی و انقلابهای سیاسی نقش فعالی داشته باشند.دیدگاه امام خمینی(ره) درباره زن، ترکیبی از احترام به جایگاه اجتماعی و خانوادگی، تأکید بر حقوق و تحصیل زنان و تأمین امنیت و حجاب آنها بود. اندیشههای ایشان به طور مستقیم تحتتأثیر متون اسلامی و فرهنگ ایرانی قرار داشت و درعینحال به زنان هویت و شخصیتی مستقل بخشید. میتوان گفت که نگرش امام خمینی به زن عاملی کلیدی در تحول اجتماعی و فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران بوده است.این دیدگاهها هنوز هم تأثیر بسزایی بر مسائل زنان و خانواده در ایران دارند و بهعنوان مبنایی برای بحثها و تصمیمات اجتماعی و سیاسی مطرح میشوند.
منبع: فارس
