به گزارش متادخت، در برنامه ۲۸ آذر “سایه روشن” رادیو گفت و گو با حضور سرور شاکری (قرآن پژوه و کارشناس مسائل خانواده)، فردین ارژنگی (قاضی دیوان عالی کشور) و با اجرای حسین شریفی، موضوع مهریه و مصوبه اخیر مجلس شورای اسلامی مبنی بر محدود شدن ضمانت اجرای مهریه به ۱۴ سکه مورد بحث قرار گرفت. این گفتوگو ابعاد تاریخی، اجتماعی و حقوقی مهریه را بررسی کرد و دیدگاههای متفاوتی درباره کارآمدی این مصوبه ارائه شد.
پیشینه تاریخی و اجتماعی مهریه
مجری برنامه در ابتدای گفتوگو با اشاره به ریشههای تاریخی مهریه در ایران، آن را بخشی از فرهنگ دیرینه ازدواج دانست که پیش از اسلام نیز وجود داشته است. وی تأکید کرد که مهریه همواره بهعنوان حقی برای زن ایرانی مطرح بوده و اکنون با مصوبه جدید مجلس، این موضوع بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است.
مهریه؛ ابزاری برای فشار بر مرد یا ایجاد دلگرمی برای زن
سرور شاکری با بیان اینکه مهریه امروز به یکی از بزرگترین چالشهای ازدواج تبدیل شده، گفت: «مهریه گاه به ابزاری برای فشار بر مرد یا ایجاد دلگرمی برای زن تبدیل میشود، اما در عمل تنها درصد کمی از زنان موفق به دریافت کامل مهریه خود میشوند.»
او افزود: «طبق تحقیقات میدانی، تنها حدود سه درصد زنان توانستهاند مهریه کامل خود را وصول کنند، در حالی که بسیاری به دلیل اعسار زوج یا طولانی بودن روند وصول، از ادامه پیگیری منصرف شدهاند.»
مسکن موقت
شاکری همچنین به تغییر ساختار خانواده اشاره کرد و گفت: «امروز زندگیها مشارکتی شده و دیگر نمیتوان تنها مرد را مسئول امرار معاش دانست. قانونگذاری باید این تغییرات اجتماعی را در نظر بگیرد، اما مصوبه اخیر بیشتر شبیه یک مسکن موقت است.»
اختلاف آمار های وصول مهریه در کشور
بر اساس آمار نمایندگان مجلس، بیش از ۷۶ هزار پرونده مهریه در کشور مفتوح است.
تنها حدود ۲۰۰۰ پرونده منجر به حبس شده است.
برخی منابع رقم ۲۷۴۴ زندانی مهریه را اعلام کردهاند. اختلاف آمارها نشاندهنده پیچیدگی موضوع و دشواری وصول مهریه در عمل است.
مهریه همچنان دین ممتاز محسوب میشود
فردین ارژنگی با اشاره به مصوبه اخیر مجلس گفت: «این مصوبه محدودیتی در تعیین میزان مهریه ایجاد نمیکند، بلکه ضمانت اجرای بازداشت بدهکاران را تنها تا ۱۴ سکه شامل میشود.»
وی افزود: «افزایش شدید قیمت سکه در سالهای اخیر فشار زیادی بر خانوادهها وارد کرده و این مصوبه میتواند بخشی از مشکلات را کاهش دهد.»
قاضی دیوان عالی کشور تأکید کرد: «مهریه همچنان دین ممتاز محسوب میشود، اما تجربه قضایی نشان داده که وصول آن در بسیاری موارد عملی نشده است. نگاه اجتماعی و فرهنگی باید در کنار قانونگذاری مورد توجه قرار گیرد.»
مخالفت علما با بازداشت بدهکاران مالی
او همچنین خاطرنشان کرد: «بسیاری از علما اساساً با بازداشت بدهکاران مالی مخالف هستند و این مصوبه میتواند از فشارهای اجتماعی و قضایی بکاهد.»
تعیین عدد ثابت نمیتواند پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه باشد
مجری برنامه با طرح پرسشهای انتقادی یادآور شد که تعیین سقف ۱۱۰ سکه در سال ۱۳۹۱ مبنای مشکلات امروز شد و اکنون کاهش آن به ۱۴ سکه ممکن است پیامدهای تازهای برای خانوادهها داشته باشد. وی گفت: «وقتی قیمت سکه هزار برابر شده، تعیین عدد ثابت نمیتواند پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه باشد.»
هدف اصلی قانونگذاری باید صیانت از خانواده باشد
موافقان مصوبه معتقدند که این قانون میتواند از افزایش زندانیان مهریه جلوگیری کند و فشار اقتصادی بر خانوادهها را کاهش دهد.
مخالفان بر این باورند که چنین محدودیتی نه تنها مشکل را حل نمیکند بلکه میتواند امنیت و حقوق زنان را تضعیف کند.
کارشناسان حاضر در برنامه تأکید کردند که هدف اصلی قانونگذاری باید صیانت از خانواده باشد و هرگونه تغییر در قوانین مهریه باید با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی و اجتماعی جامعه صورت گیرد.
راهکار اصلی طبق نظر شورای نگهبان است
اکنون همه نگاهها به شورای نگهبان است تا نظر نهایی خود را درباره این مصوبه اعلام کند. کارشناسان معتقدند که چه موافقان و چه مخالفان، نیت خیرخواهانه دارند، اما راهکار اصلی باید در اصلاح نگاه اجتماعی و فرهنگی به ازدواج و مهریه جستوجو شود.
منبع: فارس
