به گزارش متادخت، کاهش جمعیت در ایران به یکی از چالشهای مهم اجتماعی و اقتصادی تبدیل شده است. براساس آمارهای اخیر، نرخ باروری کل به حدود ۱.۸ کودک به ازای هر زن رسیده که این عدد کمتر از سطح جانشینی است. از دهه ۹۰ به بعد، کاهش نرخ زاد و ولد به دلایل مختلفی نسبت داده میشود.
افزایش سطح تحصیلات و کار زنان، تغییر در نگرشها نسبت به خانواده و فرزندآوری، و مشکلات اقتصادی از جمله عوامل موثر در این کاهش هستند. همچنین، فشارهای زندگی شهری، افزایش هزینههای زندگی و مسکن، و نگرانی در مورد آینده اقتصادی نیز به تأخیر در ازدواج و فرزندآوری منجر شده است.
پیامدهای این تغییرات میتواند شامل پیر شدن جمعیت، کاهش نیروی کار، و افزایش بار اجتماعی بر دوش نسلهای آینده باشد. بر اساس پیش بینیها در سال 1430 یک سوم جمعیت ایران سالمند خواهند بود و رشد سالمندی و پیر شدن جمعیت در ایران بسیار نگران کننده است.
این موضوع نیازمند توجه سیاستگذاران به موضوعاتی مانند ایجاد زیرساختهای حمایتی برای خانوادهها، ارائه خدمات بهداشتی و آموزشی بهتر، و ترویج فرهنگ فرزندآوری است. در غیر این صورت، ایران با چالشهای جدی در زمینه توسعه پایدار و تأمین نیازهای جمعیت پیر خود روبهرو خواهد شد.
علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزیر بهداشت در نشست کشوری مدیران جوانی جمعیت در وزارت بهداشت با تأکید بر اینکه موضوع جمعیت صرفاً یک بحث آماری یا عددی نیست، گفت: مسئله جمعیت یک موضوع راهبردی و ملی است و نباید آن را سیاسی یا جناحی کرد. اگر این موضوع برای کشور اهمیت دارد، همه باید پای کار بیایند و مسئولانه عمل کنند.
وی با اشاره به روند نزولی شاخصهای جمعیتی افزود: نمیتوان با بزرگنمایی برخی اعداد محدود، تصویر غیرواقعی از وضعیت ارائه داد. افزایش اندک فرزندان چهارم و پنجم، در حالی که ازدواج کاهش یافته و تولد فرزندان اول و دوم افت کرده، تأثیر معناداری بر نرخ باروری کل ندارد. اگر روند مطلوب نیست، باید صادقانه بپذیریم و برای اصلاح آن برنامهریزی کنیم.
رئیسی تصریح کرد: کاهش تعداد ازدواجها، افزایش مرگومیر و استمرار نرخ باروری پایین، واقعیتهایی است که باید بدون تعارف درباره آن صحبت شود. بهترین رویکرد در حکمرانی آن است که اگر مسیر نتیجهبخش نیست، شجاعانه اعلام کنیم و به دنبال راهکارهای جدید و مؤثر باشیم.
معاون بهداشت وزارت بهداشت دو اصل «مشارکت مردم» و «رویکرد علمی» را پایه موفقیت سیاستهای جمعیتی دانست و گفت: هر برنامهای در حوزه جمعیت اگر بدون در نظر گرفتن نقش مردم و بدون پشتوانه علمی اجرا شود، محکوم به شکست است. مسائل اجتماعی پیچیدهاند و نمیتوان با تحلیلهای ساده و خطی آنها را حل کرد.
وی با هشدار نسبت به انحراف بحثهای جمعیتی به حاشیهها و طرح دیدگاههای غیرکارشناسی افزود: ارائه اطلاعات نادرست یا تحلیلهای احساسی کمکی به حل مسئله نمیکند. جامعه علمی باید فعالانه وارد میدان شود، نقد کند، پیشنهاد دهد و بر مبنای دادههای دقیق تصمیمسازی شود.
رئیسی تأکید کرد: اگر بتوانیم حتی یک خانواده را با استدلال علمی، امیدآفرینی و حمایت واقعی برای داشتن یک فرزند بیشتر متقاعد کنیم، خدمتی بزرگ به آینده ایران کردهایم. حل چالش جمعیت نیازمند همدلی، صداقت و کار علمی مستمر است.
منبع: فارس
