به گزارش متادخت، در گفتوگویی با دکتر مهدیه شادمانی، عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان و دختر شهید علی شادمانی، درباره نقش اجتماعی خانواده شهدا و ضرورت عبور از نگاه صرفاً سوگمحور به این خانوادهها صحبت کردیم؛ نگاهی که خانواده شهید را نه فقط در جایگاه داغدیده، بلکه بهعنوان بخشی فعال و اثرگذار از جامعه میبیند.
وقتی از خانواده شهدا صحبت میکنیم، نخستین تصویری که در ذهن شکل میگیرد، معمولاً تصویری از داغ، فقدان و سوگ است؛ خانوادهای که عزیزش را از دست داده و سالها با خاطره او زندگی کرده است. بیتردید سوگ و داغ، بخشی جداییناپذیر از تجربه خانواده شهداست، اما آیا میتوان تمام هویت و نقش اجتماعی این خانوادهها را در همین قاب خلاصه کرد؟
خانواده شهدا، در کنار تجربه فقدان، همچنان بخشی فعال از جامعه هستند و هر یک میتوانند متناسب با توانایی، تخصص و دغدغههای خود در عرصههای مختلف فرهنگی، اجتماعی، علمی و حرفهای نقشآفرینی کنند. نگاه صرفاً سوگمحور، گاهی ناخواسته خانواده شهید را در جایگاهی منفعل قرار میدهد؛ گویی از آنان تنها انتظار میرود که داغ خود را روایت کنند و در خاطره فقدان باقی بمانند.
در حالی که میتوان نگاه دیگری را نیز دنبال کرد؛ نگاهی که خانواده شهید را نه فقط بهعنوان بازمانده یک فقدان، بلکه بهعنوان ظرفیتی اجتماعی و فرهنگی میبیند. فرزندان شهدا، همسران و دیگر اعضای این خانوادهها میتوانند در مسیر تخصص و علاقه خود حرکت کنند، در جامعه حضور داشته باشند، اثر بگذارند و حتی به شکلی متفاوت، ادامهدهنده راه و آرمان شهید باشند.
قرار نیست از خانواده شهدا انتظار داشته باشیم همیشه در قاب سوگ بمانند. آنها نیز میتوانند زندگی خود را بسازند، در عرصههای مختلف حضور پیدا کنند و بر اساس تواناییهایشان نقشآفرین باشند. حفظ یاد شهید و ادامه مسیر او، لزوماً به معنای ماندن در فضای سوگ نیست؛ گاهی میتوان با ساختن، پیشرفت کردن و اثر گذاشتن نیز ادامهدهنده یک راه بود.
شاید وقت آن رسیده باشد خانواده شهدا را نه فقط با آنچه از دست دادهاند، بلکه با آنچه میتوانند برای جامعه بسازند ببینیم.
