به گزارش متادخت، جایگاه زن در قرآن کریم یکی از روشنترین و در عینحال لطیفترین مباحث الهیاتی است که حقیقت وجودی انسان را ورای قالبهای فرهنگی و تاریخی ترسیم میکند. در نگاه قرآن، زن نه موجودی درجهدو، بلکه شریک رسالت انسانی مرد است؛ هر دو از «نفس واحده» آفریده شدهاند و هر دو در میدان انتخاب، مسئولیت و پاداش برابرند.
آیات متعدد قرآن نشان میدهد که ارزش و برتری انسانها نه بر پایه جنسیت، بلکه بر پایه تقوا، عمل صالح و آگاهی است. همین اصل قرآنی زمینهساز آن است که زن بتواند در نقشهای مختلف ـ از مادری و تربیت نسل گرفته تا نقشهای علمی، اجتماعی، فرهنگی و حتی سیاسی ـ در مسیر ساخت جامعه ایمانی نقشی اساسی ایفا کند.
در همین راستا و به منظور «تبیین بهتر ابعاد مختلف نگاه قرآن به زن و بررسی جایگاه امروز زنان در جامعه»، گفتوگویی با فاطمه ایرانی انجام شده که در ادامه می خوانیم:
قرآن جایگاه زن را در جامعه و خانواده چگونه معرفی میکند؟
ماه مبارک رمضان، ماه بازگشت به قرآن و خودسازی است و بهترین فرصت برای بازخوانی جایگاه زن از منظر الهی بهشمار میرود. قرآن کریم زن را موجودی صاحب کرامت، عقل و اختیار معرفی میکند و معیار برتری را نه جنسیت، بلکه تقوا میداند؛ «إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ». در نگاه قرآنی، زن ستون عاطفی خانواده و از ارکان اصلی جامعه است و در کنار مرد، مسئول ساختن انسان و جامعه الهی است.
قرآن برای زنان حقوق مستقل قائل است و بر رعایت عدالت، احترام و معاشرت نیکو تأکید دارد. در ماه رمضان که ماه تزکیه نفس است، توجه به کرامت زن، تحکیم احترام متقابل در خانواده و جامعه جلوهای عملی از آموزههای قرآنی بهشمار میرود.
نقش زن در تربیت فرزندان از نگاه قرآن چیست و چه مسئولیتهایی دارد؟
رمضان ماه تربیت روح است و زنان، بهویژه مادران، نقش محوری در انتقال این فضای معنوی به فرزندان دارند. قرآن مادر را نخستین مربی انسان معرفی میکند. آموزش نماز، انس با قرآن، تقویت اخلاق، صبر و مهربانی در همین ماه میتواند پایههای شخصیتی فرزندان را شکل دهد. زن با الگو بودن در عبادت، سادهزیستی و مهربانی، نسل مؤمن و مسئولیتپذیر تربیت میکند.
قرآن کریم تأکید میکند که تربیت تنها با سخن گفتن اثرگذار نمیشود، بلکه ریشه در رفتار روزمره مادر دارد. زمانی که فرزند در خانه صحنهای از آرامش، احترام، دعا و انس واقعی با قرآن را میبیند، این حالات در جان او رسوخ میکند. مادر میتواند با ایجاد فضای محبتآمیز، گفتوگوی تربیتی، همراهی در عبادت و حتی مشارکت فرزندان در کارهای ساده خانه، روحیه مسئولیتپذیری و معنویت را در آنان تقویت کند. چنین تربیتی، آن هم در ماه رمضان که دلها نرمتر و آمادهتر است، نسلی میسازد که ایمان را نه در کلمات، بلکه در رفتار و سبک زندگی تجربه میکند.
نقش زنان در تحکیم بنیان خانواده و پیشبرد اهداف اجتماعی چیست؟
زنان با ایجاد فضای آرام، معنوی و همراه با محبت در خانه، خانواده را به کانون رحمت تبدیل میکنند. از دل خانوادههای معنوی، جامعهای سالم و امیدوار شکل میگیرد. همچنین بانوان با مشارکت آگاهانه در فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی، در ارتقای سرمایه اجتماعی نقشآفرین هستند.
در قرآن به مشارکت زنان در امور اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی چه توجهی شده است؟
قرآن حضور مسئولانه زنان در جامعه را به رسمیت میشناسد. بیعت زنان با پیامبر اکرم(ص) نمونهای روشن از مشارکت اجتماعی بانوان است. ماه رمضان نیز فرصت مناسبی برای تقویت فعالیتهای خیرخواهانه، کمکهای مؤمنانه و حضور فرهنگی بانوان در چارچوب ارزشهای دینی است.
قرآن زن و مرد را در اصل انسانیت و مسیر کمال برابر میداند. این نگاه قرآنی میتواند در زندگی امروز به تقویت احترام متقابل، تقسیم مسئولیتها در خانواده و بهرهگیری از ظرفیت هر دو جنس در پیشرفت جامعه منجر شود.
نقش زنان در ترویج ارزشها و آموزههای دینی، از جمله فرهنگ انتظار و مهدویت، چگونه است؟
زنان، بهعنوان محور تربیت خانواده، نقش بیبدیلی در انتقال معارف دینی دارند. ماه رمضان بهترین زمان برای تقویت فرهنگ دعا، امید و انتظار است. مادران میتوانند با انس دادن فرزندان به قرآن، دعا و مفاهیم مهدوی، نسل منتظر و امیدوار تربیت کنند. زن منتظر، با رفتار و گفتار خود پیامآور امید به آینده است.
چه نمونههای تاریخی از زنان مؤمن در قرآن ذکر شده و چه درسهایی برای امروز ما دارد؟
حضرت مریم(س)، آسیه همسر فرعون و مادر حضرت موسی(ع) از زنان برجسته قرآنی هستند که نماد ایمان، صبر و استقامتاند. زندگی این بانوان به ما میآموزد که زن میتواند حتی در سختترین شرایط، با تکیه بر خدا جریانساز باشد؛ پیامی که در ماه رمضان بیش از پیش قابل درک است.
افزون بر اینها، قرآن کریم با ذکر این الگوهای زنانه نشان میدهد که ایمان و مسئولیتپذیری جنسیت نمیشناسد. هر یک از این بانوان در نقطهای سرنوشتساز از تاریخ، نقش تعیینکننده داشتهاند؛ از مادر حضرت موسی(ع) که در اوج تهدید، دل به وعده الهی سپرد و نوزادش را به نیل سپرد، تا آسیه که در برابر ظلم ایستاد و ایمان خود را پنهان نکرد، و حضرت مریم(س) که با پاکدامنی، عبادت و تسلیم کامل، به مقامی رسید که خداوند او را «برگزیده زنان عالم» نامید. بازخوانی این شخصیتها به ما یادآور میشود که زن مؤمن میتواند در هر شرایطی، الهامبخش، جریانساز و ستون هدایت خانواده و جامعه باشد؛ حقیقتی که امروز هم بیش از همیشه به آن نیاز داریم.
قرآن چه توصیههایی برای زنان در مواجهه با چالشهای خانوادگی، اجتماعی و اخلاقی دارد؟
قرآن زنان را به صبر، حکمت، حفظ کرامت، گفتوگوی سازنده و توکل بر خدا دعوت میکند. رمضان فرصت تمرین همین فضایل است؛ کنترل خشم، تقویت گذشت و افزایش مهربانی میتواند بسیاری از چالشهای خانوادگی و اجتماعی را کاهش دهد.
در کنار این توصیهها، کتاب الهی قرآن کریم بر نقش فعال و آگاهانه زنان نیز تأکید دارد؛ زن نه تنها ستون عاطفی خانواده است، بلکه میتواند محور عقلانیت، آرامش و هدایت باشد. قرآن به زنان میآموزد که در اختلافات خانوادگی، بهجای واکنشهای هیجانی، با تدبیر، نرمخویی و گفتوگوی محترمانه مسیر حل مسئله را هموار کنند. همچنین آنان را به مراقبت از زبان، حفظ حرمتها، پرهیز از قضاوت عجولانه و کنترل احساسات توصیه میکند؛ فضایل مهمی که در ماه رمضان قدرت بیشتری برای تمرینشان فراهم میشود. این نگاه قرآنی نشان میدهد زن مؤمن میتواند با رفتار خردمندانهاش، هم خانواده را از تنشها عبور دهد و هم در جامعه منشأ تعالی و آرامش باشد.
جایگاه زن در هدایت جامعه و تربیت نسل آینده از منظر قرآن چیست و چگونه میتوان این نقش را تقویت کرد؟
از نگاه کتاب الهی قرآن کریم، زن تنها یک عضو خانواده نیست؛ بلکه قلب تپنده هویت معنوی جامعه است. قرآن، نقش زن را در شکل دادن به ایمان، اخلاق و شخصیت نسل آینده چنان برجسته میبیند که آرامش خانه، رشد فرزندان و حتی سلامت فرهنگی جامعه را به خرد، ایمان و شخصیت او پیوند میزند. زن مؤمن، چه در مقام مادر، چه مربی، چه فعال فرهنگی، میتواند با کلامش امید بیافریند، با رفتار خود الگو باشد و با تربیت نسل آگاه، آیندهای روشن برای جامعه رقم بزند.
زن در قرآن از طریق تربیت نسل آینده و ساختن خانواده سالم نقش هدایتگر عمیق دارد؛ تقویت این نقش نیازمند ارتقای سواد دینی بانوان، حمایت از مادران، فراهمسازی بستر مشارکت فرهنگی و توجه به توانمندسازی زنان است. ماه رمضان بهترین فرصت برای بازآفرینی این نقش الهی است؛ چرا که هر خانهای که با قرآن و دعا روشن شود، چراغ هدایت جامعه را فروزانتر میکند.
منبع: ایکنا
