به گزارش متادخت، دکتر محمودرضا مرادی با بیان اینکه ناباروری نهتنها یک مشکل پزشکی، بلکه یک معضل اجتماعی، روحی و روانی برای خانوادهها محسوب میشود، اظهار کرد: در منطقه غرب کشور که فرهنگ خانوادههای پرجمعیت و داشتن فرزند و نوه همچنان ریشهدار است، ناتوانی در بچهدار شدن میتواند منجر به طلاق، سردی روابط یا آسیبهای روانی عمیق در زوجها شود.
وی با تأکید بر اینکه ناباروری یک بیماری است و نباید بهعنوان نقص یا کمبود تلقی شود، تصریح کرد: متأسفانه بسیاری از مردان بهغلط تصور میکنند که علت ناباروری همیشه زنانه است، در حالی که آمارهای علمی نشان میدهد سهم مردان و زنان در ناباروری تقریباً برابر (۵۰-۵۰) است و هر دو زوج باید بهطور همزمان و کامل بررسی شوند.
علل اصلی ناباروری؛ از سبک زندگی تا عوامل پزشکی
به گفته این متخصص، عوامل متعددی در ایجاد ناباروری نقش دارند که مهمترین آنها عبارتند از سبک زندگی ناسالم؛ چاقی، استعمال دخانیات، مصرف مواد مخدر و تغذیه نامناسب از جمله عواملی هستند که تأثیر مستقیم بر کیفیت اسپرم در مردان و تخمکگذاری در زنان دارند.
مرادی با اشاره به نقش استرس در ناباروری گفت: «خودِ نداشتن استرس یکی از مهمترین عوامل موفقیت در درمان ناباروری است، چراکه استرس هم بر اسپرماتوژنز (تولید اسپرم) در مردان و هم بر تخمکگذاری در زنان تأثیر منفی میگذارد.»
وی افزود: «عوامل ساختاری و آناتومیک نیز میتوانند در ناباروری نقش داشته باشند. در مردان، شایعترین علت ناباروری واریکوسل (گشاد شدن وریدهای بیضه) است که با جراحی قابل درمان بوده و میتواند بین ۵۰ تا ۷۰ درصد شانس باروری را افزایش دهد.»
این متخصص اورولوژی اظهار کرد: «در زنان نیز عواملی مانند تنگی یا انسداد عروق رحمی، میومها، اندومتریوز و اختلالات هورمونی از علل شایع ناباروری هستند.»
مرادی ادامه داد: «عوامل ژنتیکی و هورمونی نیز از دیگر علل ناباروری محسوب میشوند و اختلالات کروموزومی، مشکلات تیروئید، کمکاری یا پرکاری تخمدانها و سایر ناهنجاریهای هورمونی میتوانند در بروز ناباروری نقش داشته باشند.»
مراحل درمان ناباروری؛ از ساده تا پیشرفته
این متخصص اورولوژی با اشاره به رویکرد گامبهگام در درمان ناباروری گفت: «درمان ناباروری باید به صورت مرحلهای و متناسب با علت بیماری انجام شود و از روشهی سادهتر آغاز شده و در صورت نیاز به روشهای پیشرفتهتر برسد.»
وی افزود: «در گام نخست، تغییر سبک زندگی یا لایفاستایل مورد توجه قرار میگیرد و به بیماران توصیه میشود وزن خود را کاهش دهند، سیگار و مواد مخدر را ترک کنند، تغذیه مناسب داشته باشند و ورزش منظم را در برنامه روزانه خود قرار دهند. بسیاری از موارد خفیف ناباروری با همین تغییرات ساده قابل رفع است.»
مرادی اظهار کرد: «در گام دوم، اگر تغییر سبک زندگی مؤثر نباشد، درمان دارویی انجام میشود و پزشک با تجویز داروهای محرک تخمکگذاری در زنان یا داروهای تقویتکننده تولید اسپرم در مردان، برای بهبود عملکرد دستگاه تناسلی اقدام میکند.»
وی ادامه داد: «گام سوم، درمان جراحی است و اگر مشکل ناباروری ناشی از عوامل ساختاری باشد، جراحی انجام میشود. در مردان، عمل واریکوسل شایعترین جراحی ناباروری است که با میکروسکوپ جراحی انجام میشود و طی سه تا ۱۲ ماه پس از جراحی، نتایج آن مشخص میشود.»
این متخصص اورولوژی افزود: «در زنان نیز جراحیهای هیستروسکوپی و لاپاروسکوپی برای رفع تنگیها، میومها، چسبندگیها و اندومتریوز انجام میشود.»
مرادی گفت: «در گام چهارم و در مواردی که درمانهای فوق پاسخگو نباشند، روشهای پیشرفته کمکباروری یا ART به کار گرفته میشوند.»
وی توضیح داد: «در روش IUI یا تلقیح داخل رحمی، اسپرم آمادهشده در زمان تخمکگذاری به داخل رحم تزریق میشود. در روش IVF یا لقاح خارج رحمی، تخمک و اسپرم در محیط آزمایشگاه ترکیب شده و جنین حاصل به رحم منتقل میشود.»
این متخصص اورولوژی افزود: «در روش ICSI یا تزریق اسپرم به داخل سیتوپلاسم تخمک، یک اسپرم سالم به صورت مستقیم به داخل تخمک تزریق میشود و این روش بیشتر در موارد ناباروری شدید مردان مورد استفاده قرار میگیرد.»
مرادی ادامه داد: «PGD یا تشخیص ژنتیکی پیش از لانهگزینی نیز یکی دیگر از روشهای کمکباروری است که برای بررسی بیماریهای ژنتیکی جنین پیش از انتقال به رحم انجام میشود.»
باورهای غلط؛ آفت اصلی درمان ناباروری
این پزشک متخصص با هشدار نسبت به باورهای غلط رایج در جامعه، گفت: متأسفانه برخی افراد بهجای مراجعه به پزشک متخصص، به توصیههای غیرپزشکی و روشهای سنتی بدون پایه علمی روی میآورند که نهتنها نتیجهای ندارد، بلکه زمان طلایی درمان را از بین میبرد و هزینههای سنگینی را به بیماران تحمیل میکند.
وی افزود: برخی تصور میکنند مصرف برخی مواد غذایی خاص یا انجام برخی اعمال سنتی، مشکل ناباروری را حل میکند، در حالی که اگر مشکل ناباروری ساختاری یا هورمونی باشد، هیچ روش سنتی نمیتواند جایگزین درمانهای علمی شود.
نقش استرس و صبوری در موفقیت درمان
این متخصص با اشاره به تأثیر مستقیم استرس بر کاهش باروری، خاطرنشان کرد: استرس یکی از مهمترین عوامل کاهش دهنده شانس باروری است و متأسفانه بسیاری از زوجها با استرس ناشی از درمان، خودشان را از موفقیت دور میکنند. ما موارد زیادی داشتهایم که زوجها پس از یک دوره درمان موفق با IVF، فرزند دوم خود را بهصورت طبیعی به دنیا آوردهاند، چراکه استرس آنها کاهش یافته بوده است.
وی تأکید کرد: زوجها باید صبور باشند و بدانند که روشهای کمکباروری نتیجه صددرصدی در بار اول ندارند و ممکن است بار اول جواب ندهد، اما بار دوم یا سوم نتیجه حاصل شود. اعتماد به پزشک متخصص، پیگیری منظم و پرهیز از شتابزدگی، کلید موفقیت در درمان ناباروری است.
جوانی جمعیت و ضرورت درمان ناباروری
این پزشک متخصص با اشاره به روند پیری جمعیت در کشور، خاطرنشان کرد: ایران در دهههای آینده با کاهش شدید جمعیت مواجه خواهد شد و درمان ناباروری یکی از اولویتهای دولت و مردم در راستای تحقق سیاستهای جوانی جمعیت است. هر زوج ناباروری که درمان شود، سهمی در افزایش نرخ باروری و جلوگیری از پیری جمعیت خواهد داشت.
وی در پایان با بیان اینکه از لحاظ تئوریک، هیچ زوج ناباوری نباید بدون درمان مناسب باقی بماند، از تمامی زوجهای نابارور خواست تا با کنار گذاشتن حجبحیا و باورهای غلط، هرچه سریعتر به پزشک متخصص مراجعه کنند و روند درمان را با صبر و امید پیگیری نمایند.
منبع: ایرنا
