به گزارش متادخت، وقتی از هیئت و مسجد صحبت میکنیم، معمولاً ذهنمان به سمت بزرگسالان میرود؛ اما در گوشهای از همین مجالس، کودکانی حضور دارند که قرار است از همین سالها با مفاهیم دینی، فضای مسجد و فرهنگ مشارکت در یک جمع مذهبی آشنا شوند. مسئله اینجاست که آیا کودک در این فضا صرفاً باید آرام باشد و مزاحمتی برای بزرگترها ایجاد نکند، یا میتوان برای او جایگاهی متناسب با دنیای خودش در نظر گرفت؟
هیئت کودک میتواند پاسخی به همین دغدغه باشد؛ اما به شرط آنکه آن را با «نگهداری از کودک» یکی ندانیم. قرار نیست کودک را به فضای دیگری ببریم تا والدین با خیال راحت در مراسم شرکت کنند و کودک هم چند ساعتی سرگرم باشد. اگر قرار است هیئت کودک کارکردی تربیتی داشته باشد، باید کودک را به رسمیت بشناسد؛ نیازهایش را ببیند، زبان و دنیای او را بشناسد و برای حضور و مشارکتش در این فضا برنامه داشته باشد.
کودک وقتی در یک جمع مذهبی احساس تعلق میکند که فقط شنونده نباشد. گاهی یک مسئولیت کوچک میتواند برای او معنای بزرگی داشته باشد؛ مسئولیتی که به او نشان میدهد دیده شده و حضورش در این جمع اهمیت دارد. برای کودکی که اعتمادبهنفس کافی ندارد، فرصتی برای مشارکت میتواند نقطه شروعی برای دیدهشدن و توانمندشدن باشد و برای کودکی که همیشه به دلیل سن پایینتر از مسئولیتها کنار گذاشته شده، سپردن یک کار ساده میتواند تجربهای تازه از توانستن را رقم بزند.
از همین زاویه، هیئت کودک میتواند بخشی از فرآیند تربیت باشد؛ جایی که کودک در کنار آموختن مفاهیم دینی و آشنایی با آیینهای عزاداری، مهارتهایی مانند همکاری، مسئولیتپذیری، ارتباط با دیگران و حضور اجتماعی را نیز تجربه میکند. در چنین نگاهی، کودک قرار نیست فقط مخاطب برنامه باشد؛ او میتواند یکی از اعضای فعال این جمع باشد.
این نگاه حتی میتواند معنای «خدمت» در مسجد و هیئت را برای کودکان و نوجوانان شکل دهد. نمونه آن را میتوان در روایتهایی از حضور شهید آرمان علی دید؛ کسی که در شب قدر، بخشی از مسئولیت خود را همراهی و هدایت کودکانی قرار داده بود که میان ماندن در کنار پدر و مادر و رفتن به فضای مخصوص کودکان، نیازمند یک همراه بودند. شاید در ظاهر، این کار تنها همراهی چند کودک در فضای مسجد باشد، اما در نگاهی عمیقتر، همین توجه و مسئولیتپذیری میتواند بخشی از فرهنگ خدمت و کنشگری در مسجد باشد.
در نهایت، مسئله فقط برگزاری برنامهای به نام «هیئت کودک» نیست؛ مسئله نوع نگاه ما به کودک است. اینکه او را عضوی جدی از خانواده، مسجد و جامعه بدانیم و برای رشد او، فقط به آموزش مستقیم اکتفا نکنیم؛ بلکه فرصت تجربه، مشارکت و مسئولیت را نیز در اختیارش بگذاریم.
در همین زمینه با زهرا سادات جلالی، مسئول اجرایی هیئت کودک انصارالمهدی(عج) گفتوگو کردهایم و درباره تجربه فعالیت با کودکان، ضرورت توجه به هویت فردی آنها، نقش مسئولیتپذیری در افزایش اعتمادبهنفس و ظرفیتهای تربیتی هیئت کودک صحبت کردهایم.
«هیئت کودک؛ فرصتی برای تربیت»؛ گفتوگویی درباره اینکه چگونه میتوان کودک را از حاشیه یک مجلس، به یکی از اعضای فعال و اثرگذار آن تبدیل کرد.
