به گزارش متادخت، وقتی نام هایائو میازاکی و استودیو جیبلی به گوش می‌خورد، ناخودآگاه یاد جهان‌های خیالی انباشته از جادو، طبیعت بکر و موسیقی ماندگار جو هیسایشی می‌افتیم. اما اگر هنوز فکر می‌کنید انیمه‌های میازاکی فقط «کارتون»هایی ساده و دم دستی برای سرگرم‌کردن کودکان هستند، بهتر است در نگاه خود تجدیدنظر کنید. این آثار پویانمایی شده، در لایه‌های رویین خود داستان کودکانه‌ای را روایت می‌کنند اما در لایه‌های زیرین، پر از مضامین عمیق و فلسفی برای مخاطب بزرگسال هستند. از میان شاهکارهای او، «سرویس تحویل کی‌کی» نمونه‌ای درخشان از این پدیده است؛ روایتی نوستالژیک از گذار از کودکی به نوجوانی که تماشای آن برای هر پدر و مادری واجب به نظر می‌رسد.
با کی‌کی نوجوانی را یاد بگیرید
داستان در یک شب تابستانی و مهتابی آغاز می‌شود؛ جایی که کی‌کی، دخترکی از تبار جادوگران که تازه به سن سنت‌شکنی رسیده، برای یک سال تمام خانه و کاشانه را ترک می‌کند تا در شهری جدید و با کمک تنها دارایی‌اش یعنی جاروی پرواز، زندگی مستقلی را آغاز کند. این جارو یادگار از مادر و نماد همراهی او در تمام اتفاقات با کی‌کی است. همراه او جیجی، گربه سیاه سخنگویی است که انگار صدای درون و عقل سلیم کی‌کی است. سکانس خداحافظی او با خانواده در افق غروب آفتاب، شاید در ظاهر ساده باشد اما برای هر پدر و مادری تداعی‌گر روزی است که بالاخره فرا می‌رسد و فرزندشان برای ساختن آینده‌ای متفاوت، آشیانه را ترک می‌گوید.
نکته ظریف اما مهم فیلم در اینجاست که پس از چند دقیقه ابتدایی، دیگر خبری از پدر و مادر کی‌کی نیست اما در تمام طول داستان، سایه خانواده بر سر شهر جدید کی‌کی سنگینی می‌کند. هر تصمیم درست، هر مهربانی، هر دلسوزی و هر راستگویی کی‌کی، نشان از ریشه‌های عمیق تربیتی دارد که در خانه پدری در او نهادینه شده است. میازاکی به ما می‌گوید که وظیفه والدین فقط محافظت فیزیکی نیست؛ وظیفه اصلی، کاشتن بذر ارزش‌ها در وجود فرزندان است تا زمانی که طوفان‌های زندگی در شهر غریب وزیدن گرفت، بتوانند محکم بایستند و به زندگی ادامه دهند.
بحران هویت، بحران نوجوانی
کی‌کی در شهر کِرک با زن باردار مهربانی آشنا می‌شود که صاحب نانوایی و شیرینی‌پزی است. این آشنایی سرآغاز شغلی نوین می‌شود؛ «سرویس تحویل کی‌کی». او با جاروی جادویی خود، بسته‌ها و اشیاء را به دست مردم شهر می‌رساند. اما این جابه‌جایی ساده کالا نیست؛ هر تحویل، یک داستان انسانی است. او در برخورد با مشتریان بدخلق، پیرزن‌های مهربانی که برای نوه‌های خود غذا درست می‌کنند، نوه‌های قدرناشناسی که با بی‌احترامی در مورد بزرگتر خود صحبت می‌کنند، نقاش جوانی که به دنبال رویاهایش پرواز می‌کند و دختران مغرور شهر، با انبوهی از احساسات متفاوت روبه‌رو می‌شود. همین مسیر کی‌کی را در مسیر شناخت احساسات کمک می‌کند.
در میان این رفت‌وآمدها، کی‌کی ناگهان متوجه می‌شود که قدرت جادوییش رو به افول است. او دیگر نمی‌تواند با جیجی حرف بزند و جارو از اطاعت سرباز می‌زند. این بحران، استعاره‌ای شگفت‌انگیز از «بحران هویت» و «فرسودگی» در دوران نوجوانی است. گاهی نوجوان ما چنان در انجام وظایف و برآورده کردن انتظارات اجتماعی غرق می‌شود که ارتباط درونی خود با «خود واقعی» و شور و شوق درونیش را از دست می‌دهد. این بخش از فیلم به والدین یادآوری می‌کند که گاهی فشار برای مستقل شدن و موفق شدن، می‌تواند به انقطاع عاطفی فرزندمان منجر شود. راه‌حل فیلم اما ساده و عمیق است؛ توقف، استراحت و بازگشت به ریشه‌ها است. کی‌کی با کمک دوستان جدیدش و با یادآوری ارزش‌هایی که درونش داشت، دوباره پرواز را می‌آموزد اما این بار پخته‌تر و باتجربه‌تر از قبل.
سرویس تحویل کی‌کی، فرزندپروری مدرن
«سرویس تحویل کی‌کی» یک اثر فانتزی صرف نیست؛ کتابی مصور درباره فرزندپروری مدرن است. به ما می‌آموزد که استقلال، یک شبه به دست نمی‌آید بلکه حاصل اعتماد به نفس و ارزش‌هایی است که در خانه به فرزند منتقل کرده‌ایم. همچنین به ما یادآوری می‌کند که وقتی فرزندمان تصمیم گرفت مسیر متفاوتی را برود باید مانند والدین کی‌کی، حمایتگر باشیم و به تصمیمش احترام بگذاریم حتی اگر آن مسیر، پرواز با یک جاروی کهنه در شهری ناشناخته باشد.
تماشای این انیمیشن برای خانواده‌ها نه فقط یک سرگرمی نوستالژیک که یک ضرورت ارتباطی است. کی‌کی یک فرصت طلایی در اختیار والدین می‌گذارد تا باب گفت‌وگو درباره تنهایی، ترس از آینده، دوستی، عشق اول و بحران‌های نوجوانی را با فرزندان خود باز کنند. در هیاهیوی دنیای غریب امروز، شبی را به تماشای این شاهکار اختصاص دهید و پس از آن، به بهانه داستان کی‌کی، هم صدای فرزند نوجوان خود را درباره دغدغه‌هایش بشنوید، هم او را در پیدا کردن مسیر درست زندگی یاری کنید. امید داشته باشید جواب جادوی از دست رفته فرزند شما، در همین مکالمات ساده پیدا شود.
✍ به قلم دکتر پگاه روشان شمال، جامعه‌شناس و منتقد فیلم و سریال
