به گزارش متادخت، نشست علمی «زن ایرانی و مدیریت خانه به وقت جنگ» با حضور جمعی از پژوهشگران و فعالان حوزه زنان برگزار شد؛ نشستی که در آن ابعاد کمتر دیدهشده حضور زنان در شرایط بحران، از مدیریت خانواده تا ثبت و روایت تاریخ جنگ، مورد بررسی قرار گرفت.
دکتر مریم منصوری، پژوهشگر علوم اجتماعی، در این نشست با نقد دوگانه رایج «حوزه عمومی و خصوصی» در ادبیات علوم انسانی غرب، معتقد بود تجربه زنان ایرانی در بحرانها نشان داده است که این تقسیمبندی توان توضیح واقعیتهای اجتماعی ایران را ندارد.
به گفته وی، زن ایرانی در شرایط جنگ و بحران نه در خانه محصور میشود و نه برای حضور اجتماعی ناچار به کنار گذاشتن هویت زنانه خود است؛ بلکه با تکیه بر مسئولیتپذیری و تکلیفمداری، میان خانه و جامعه پیوند برقرار میکند و نقش فعالی در مدیریت بحران ایفا میکند.
منصوری با اشاره به مفهوم «بلوغ وجودی خانه» تصریح کرد که در روزهای جنگ، خانه از یک فضای صرفاً خصوصی به نهادی اجتماعی و اثرگذار تبدیل میشود؛ جایی که زنان با خلاقیت، مدیریت منابع، حفظ آرامش خانواده و ساماندهی امور روزمره، بخشی از بار بحران را بر دوش میکشند.
در ادامه این نشست، مریم قربانزاده، نویسنده کتاب خاتون و قوماندان و …، از زاویهای دیگر به نقش زنان در شرایط جنگ پرداخت و بر اهمیت روایتگری زنان از وقایع اجتماعی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه تاریخنگاری رسمی معمولاً بر سیاستمداران، فرماندهان و رویدادهای کلان متمرکز است، گفت: بخش مهمی از واقعیت جنگ در زندگی روزمره مردم جریان دارد؛ در خانهها، در تجربه مادران داغدار، در اضطراب کودکان، در مدیریت اقتصادی خانواده و در احساساتی که کمتر در روایتهای رسمی ثبت میشوند.
قربانزاده معتقد است زنان به دلیل نزدیکی به زیست روزمره جامعه، توانایی ویژهای در ثبت «ریزتاریخها» و «تاریخ عاطفی» دارند؛ روایتهایی که میتوانند تصویری کاملتر و انسانیتر از جنگ و بحران ارائه دهند.
وی همچنین با اشاره به حضور گسترده زنان از طبقات مختلف اجتماعی در عرصههای عمومی، خیابان را به «تقاطع تجربههای متنوع زنان» تشبیه کرد و گفت امروز فرصتی کمنظیر برای ثبت احساسات، دغدغهها، امیدها و روایتهای مردمی شکل گرفته که نباید از دست برود.
یکی از نقاط مشترک سخنان دو پژوهشگر، تأکید بر «عاملیت زن ایرانی» بود؛ عاملیتی که به گفته آنان در شرایط بحرانی بیش از هر زمان دیگری آشکار میشود. اگر منصوری از زن به عنوان جامعهساز و گسترشدهنده خانه در عرصه اجتماعی یاد کرد، قربانزاده نیز او را راوی و ثبتکننده تاریخ مردم دانست؛ زنی که نهتنها در متن حوادث حضور دارد، بلکه حافظ خاطره جمعی جامعه نیز هست.
شرکتکنندگان در این نشست بر این باور بودند که تجربه جنگ و بحران، ظرفیتهای پنهان زنان را در مدیریت خانواده، حفظ انسجام اجتماعی، تولید روایت و مستندسازی تاریخ آشکار کرده است؛ ظرفیتی که میتواند در شکلدهی حافظه تاریخی و تقویت تابآوری اجتماعی جامعه نقش مؤثری ایفا کند.
آنچه در این نشست مورد تأکید قرار گرفت، تصویری متفاوت از زن ایرانی در روزهای بحران بود؛ زنی که هم ستون خانه است، هم کنشگر اجتماعی و هم راوی تاریخی که هنوز در حال نوشته شدن است.
منبع: جهان بانو
